Những yếu tố mới nổi khiến bệnh truyền nhiễm trầm trọng hơn

Tuy nhiên, một báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới cho rằng tác động của toàn cầu hóa phức tạp hơn nhiều so với việc đi lại đơn giản và đã đưa ra một số yếu tố mới nổi có thể làm trầm trọng thêm sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm bao gồm những thay đổi về môi trường, nhân khẩu học, kinh tế, công nghệ...

Tác động của con người

Tác động của con người lên môi trường có thể làm thay đổi rủi ro của các bệnh truyền nhiễm theo nhiều cách. Biến đổi khí hậu có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ các vectơ truyền bệnh truyền nhiễm (như muỗi, thường phát triển mạnh ở nhiệt độ ấm hơn) và nhiệt độ bề mặt biển, có liên quan đến dịch bệnh như đại dương ấm hơn tạo điều kiện cho khuẩn tả phát triển mạnh. Việc xâm lấn của con người vào môi trường sống của động vật cũng có thể dẫn đến sự tiếp xúc của con người với các bệnh mới, được gọi là “zoonoses”. Điều này đã được chứng minh với bệnh AIDS khi HIV lây truyền từ các loài động vật linh trưởng ở châu Phi sang người. Các bệnh khác có nguồn gốc từ tiếp xúc với động vật và môi trường của chúng bao gồm Hội chứng hô hấp cấp tính (SARS, từ loài dơi qua mèo cầy ở miền Nam Trung Quốc), virut Hendra (qua loài dơi sang người và ngựa) và virut Nipah (lây từ dơi sang người và lợn)…

Sự tác động xấu của người vào môi trường làm gia tăng bệnh truyền nhiễm từ động vật.

Thay đổi dân số

Ngoài sự gia tăng bệnh truyền nhiễm do khách du lịch mang lại như hội chứng hô hấp Trung Đông, các bệnh khác có thể lây lan do thay đổi nhân khẩu học. Điều này bao gồm việc đô thị hoá ngày càng tăng dẫn đến sự gia tăng bệnh sốt xuất huyết (vì vectơ muỗi phổ biến nhất ở các thành phố) nhưng có thể giảm sốt rét (một phần do thiếu các khu vực sinh sản nước ngọt cho muỗi truyền bệnh sốt rét). Sự thay đổi dân số có thể phá vỡ cơ sở hạ tầng y tế công cộng, bao gồm các chương trình nước sạch, vệ sinh và miễn dịch, có thể dẫn đến bùng phát dịch bệnh ở những người tị nạn và những người di cư nội bộ. Điều kiện sống đông đúc cũng liên quan đến việc gây bệnh truyền nhiễm mạnh hơn như bệnh lao.

Du lịch và giao lưu thương mại

Những thay đổi về kinh tế có tác động khác nhau đối với các bệnh truyền nhiễm. Tăng sự giàu có quốc gia nói chung liên quan đến sự thay đổi từ các bệnh truyền nhiễm sang các bệnh không lây nhiễm (như bệnh tiểu đường và bệnh tim). Hiện tượng phức tạp này được gọi là “chuyển dịch dịch tễ học”, nghĩa là nơi có điều kiện vệ sinh và chăm sóc y tế tốt hơn dẫn đến tuổi thọ tăng cao kéo theo nhiều bệnh lý tuổi già và thương tích. Bên cạnh đó, việc kéo dài chuỗi cung ứng các sản phẩm thực phẩm có thể dẫn đến sự bùng nổ bệnh truyền nhiễm trên phạm vi quốc tế, chẳng hạn như trường hợp hàng chục người Australia bị viêm gan virut A (loại bệnh gây tổn hại gan) sau khi ăn các loại quả mọng đông lạnh được trồng tại Chile và Trung Quốc.

Hiện nay, trào lưu du lịch y tế đang phát triển mạnh mẽ cũng trở thành một yếu tố mới nổi khác làm gia tăng sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm. Cụ thể, các khách du lịch y tế, du khách đến từ các nước phát triển tận dụng lợi thế chăm sóc y tế giá rẻ, cao cấp ở các nước có thu nhập trung bình, có thể có nguy cơ nhiễm vi khuẩn kháng kháng sinh. Đây là khái niệm hoàn toàn mới, chưa từng xuất hiện trong 30-40 năm trước.

Kháng kháng sinh và dược phẩm giả

Chuỗi cung ứng toàn cầu trong dược phẩm cho phép người tiêu dùng tiếp cận với nhiều loại thuốc, kể cả kháng sinh với giá rẻ hơn. Nhưng điều này dẫn đến hệ quả là sự thiếu hụt toàn cầu của một số thuốc kháng sinh khi chuỗi cung ứng này gặp trở ngại. Chẳng hạn, thiệt hại gần đây tại các cơ sở sản xuất thuốc ở Puerto Rico đã dẫn đến tình trạng thiếu thuốc ở Hoa Kỳ. Ngoài ra, thuốc kém chất lượng và thực hành kê toa kém không đúng hoặc dưới chuẩn của thuốc tạo điều kiện cho vi khuẩn tiếp xúc với nồng độ kháng sinh thấp. Điều này làm cho một số vi khuẩn không bị tiêu diệt mà còn tìm cách hoặc tự biến đổi để tránh các loại thuốc. Bên cạnh đó, sự gia tăng của dược phẩm giả (hàm lượng hoạt chất chữa bệnh chỉ để đối phó với các xét nghiệm thuốc của cơ quan quản lý) cũng gây ra tình trạng kháng thuốc và tạo điều kiện cho các bệnh truyền nhiễm lây lan nhanh chóng.

Thay đổi công nghệ

Thay đổi công nghệ cũng có tác động hỗn tạp đến tỷ lệ mắc bệnh và cách lây lan của bệnh truyền nhiễm nhưng chủ yếu theo hướng tích cực là ngăn chặn ngay từ cửa khẩu đối với mầm bệnh. Mặc dù tốc độ của du lịch hàng không ngày càng tăng nhưng cũng gây ra nhiều rủi ro về bệnh lây nhiễm nên các quốc gia đều đã phát triển những công cụ tốt hơn để theo dõi và phân tích dịch bệnh. Ví dụ như cải tiến trong phân tích gene và phần cứng máy tính cho phép xác định nguồn gốc của nhiều tác nhân gây bệnh, bao gồm Ebola, cúm, sởi, nhiễm trùng do thức ăn và vi khuẩn kháng kháng sinh. Quan trọng hơn, phân tích gene có thể cho phép nhận biết nhanh chóng và kiểm soát dịch bệnh.

Như vậy, những yếu tố này đang góp phần làm cho bệnh truyền nhiễm gia tăng nhưng toàn cầu hóa trong mọi lĩnh vực, đặc biệt với sự đi lại thuận tiện lại khiến những bệnh lý này dễ dàng lây lan ra toàn cầu nên mỗi quốc gia cần có sự cảnh giác và kiểm soát chặt chẽ đối với du khách để ngăn ngừa mầm bệnh.

Lê Mỹ Giang

((Theo theconversation, 5/2018))

Read More

Viêm đường tiết niệu và thuốc dùng

Nguyễn Thị Thuỳ Dương (Vĩnh Phúc)

Viêm đường tiết niệu là tình trạng viêm nhiễm đường tiết niệu ở thấp gồm niệu đạo, bàng quang. Nếu chỉ bị viêm đường tiết niệu thông thường thì điều trị không khó khăn lắm và có thể khỏi hoàn toàn.

Triệu chứng thường gặp là đái rắt (nghĩa là đái nhiều lần trong ngày, có thể 4 - 5 lần nhưng cũng có thể 10 - 20 lần, nhưng mỗi lần chỉ có rất ít nước tiểu) và đái buốt.

Trường hợp của cháu, nếu loại trừ các trường hợp viêm đường tiết niệu do các vi khuẩn đặc hiệu, thì nhiều khả năng là viêm đường tiết niệu cấp tính do vi khuẩn thông thường.

Hình ảnh cấu tạo hệ tiết niệu.

Cháu có thể điều trị theo cách sau:

- Cần uống nhiều nước, khoảng 2 lít mỗi ngày để làm tăng lượng nước tiểu giúp thải vi khuẩn ra khỏi đường niệu. Cũng có thể uống nước sắc râu ngô, bông mã đề, rễ cỏ tranh, tua rễ đa, nước rau cải… là các chất gây lợi tiểu nhẹ. Nếu viêm đường tiết niệu chỉ ở mức độ nhẹ (đi tiểu dưới 5 lần một ngày, ít buốt, mới bị 1 - 2 ngày) có thể chỉ bằng uống nhiều nước cũng khỏi được.

- Sử dụng kháng sinh loại đào thải chủ yếu qua thận, nên chọn kháng sinh tác dụng lên vi khuẩn gram âm như trimethoprim, ofloxaxin… Không dùng ofloxaxin cho trẻ em dưới 16 tuổi vì thuốc gây chậm phát triển sụn.

- Nếu đái buốt nhiều thì có thể uống thêm các thuốc làm giãn cơ trơn như nospa…

Các thuốc trên uống trong khoảng 5 - 7 ngày, nên uống lúc đói để thuốc được hấp thu tốt hơn. Điều quan trọng nữa là cháu cần đề phòng bệnh tái nhiễm, giữ vệ sinh vùng sinh dục và tầng sinh môn (đoạn giữa hậu môn và cơ quan sinh dục) bằng cách rửa bằng xà phòng mỗi ngày một lần, đồng thời cần uống đủ nước theo nhu cầu hàng ngày.

BS. Hà Hoàng Kiệm

Read More

Mang thai sắp đến ngày sinh thai phụ phải đi cắt ruột thừa do viêm

heo Ths.Bs Vũ Đức Thụ - Trưởng khoa Ngoại tổng hợp bệnh viện,cho biết việc chẩn đoán viêm ruột thừa ở phụ nữ mang thai rất khó bởi nó dễ bị nhầm với viêm phần phụ phải, chửa ngoài dạ con, nang buồng trứng xoắn hoặc dọa sảy thai.

Ở cuối thai kỳ, triệu chứng viêm ruột thừa không gây co cứng thành bụng mà lại gây co và đau tử cung phía phải, dễ gây nhầm lẫn là xuất huyết sau rau hoặc chuyển dạ. Đối với bệnh viêm ruột thừa thì chỉ có phẫu thuật mới cứu sống được tính mạng của người bệnh.

Các bác sĩ tiến hành phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa bị viêm cho thai phụ

Nhưng việc phẫu thuật cắt ruột thừa cho thai phụ khi thai ở 3 tháng giữa của thai kì sẽ thuận lợi hơn. Còn việc phẫu thuật khi thai nhi ở 3 tháng đầu sẽ rất dễ khiến thai bị hỏng và phẫu thuật khi thai 3 tháng cuối của thai kì có thể gây đẻ non và thường sẽ phải tiến hành bằng phương pháp phẫu thuật mở.

Sau khi tiến hành hội chẩn, các bác sĩ chỉ định phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa cho thai phụ. Trong quá trình phẫu thuật gặp rất nhiều khó khăn bởi thai phụ Thủy đang mang thai ở tuần 38, thai và tử cung của thai phụ lớn khiến ruột thừa và manh tràng bị đẩy lên rất cao khiến cho khoảng không để các bác sĩ tiến hành phẫu thuật rất trật hẹp. Hơn nữa việc xác định, tính toán lượng dùng và theo dõi việc gây mê cho sản phụ cần rất cẩn trọng tránh để ảnh hưởng đến sức khỏe của thai nhi.

Nhờ có sự phối hợp tốt giữa các bác sĩ khoa Ngoại tổng hợp và các bác sĩ khoa Gây mê hồi sức, ca phẫu thuật diễn ra thành công. Sức khỏe của cả thai phụ và thai nhi ổn định.

BS, Thụ cũng cho biết với việc phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa, vết mổ sau phẫu thuật nhỏ thì thai phụ sau khi có hiện tượng chuyển dạ có thể sinh thường và sinh mổ bình thường mà không hề ảnh hưởng đến sức khỏ

H.Nguyên

Read More

Các dạng đau đầu và cách phòng tránh

Thông thường chứng đau đầu dễ bị bỏ qua nhưng có chứng đau đầu là triệu chứng của một số bệnh khác nên mọi người cần biết để đi khám và điều trị kịp thời.

Ðau đầu do căng thẳng thần kinh

Chứng đau đầu này thường xảy ra khi bị căng thẳng, lo lắng, hạ đường huyết. Đôi khi đau đầu kéo dài hàng giờ. Chứng đau đầu do căng thẳng khiến người bệnh có thể thấy nặng đầu hoặc cảm thấy có sợi dây thắt chung quanh đầu hoặc đau một bên đầu. Một số người cảm thấy uể oải, nặng đầu và nóng rát ở trên hai mắt. Đau đầu cũng có thể ảnh hưởng đến các cơ cằm, cổ và hai vai. Người bệnh ít khi xác định được chính xác điểm bắt đầu của cơn đau.

Ðau đầu từng chuỗi

Là một loại đau đầu do căn nguyên mạch máu, gặp chủ yếu ở nam giới tuổi trung niên và phần lớn là có hút thuốc. Các cơn đau xuất hiện sau khi ngủ từ 1 đến 3 giờ và khi tỉnh dậy, bệnh nhân đã thấy đau đầu nặng. Các cơn đau hay tái phát, ngày có thể đau nhiều lần và kéo dài nhiều ngày hay nhiều tuần liền. Cơn đau chỉ khu trú ở một nửa đầu, đau nhiều ở sau mắt lan ra trán và thái dương, cảm giác đau ở sâu và không đập theo nhịp mạch. Có thể kèm theo các triệu chứng như mặt nề, chảy nước mắt, ngạt mũi, chảy nước mũi, ra nhiều mồ hôi, sa mí mắt và co đồng tử cùng bên, không buồn nôn và nôn. Hiện nay loại đau đầu này được coi là rối loạn thần kinh - hóa học có chu kỳ của cơ thể.

Các chứng đau đầu gây nhiều phiền toái cho người bệnh.

Ðau đầu từng cơn

Những cơn đau dạng này khá hiếm. Nó là một đợt đau đầu từng cơn xảy ra vào nửa đêm, kéo dài từ 15 phút tới 3 tiếng và có cảm giác như có một mũi khoan đang xuyên vào mắt bạn. Khi bị đau, càng nằm càng không thoải mái, bạn nên đi lại vòng quanh. Nếu cơn đau tăng lên hoặc đau đến mức không chịu được, hãy đến bệnh viện khám để được kê đơn thuốc giảm đau.

Đau đầu từng cơn thường dễ xảy ra khi đồng hồ sinh học của bạn bị rối loạn. Khi thay đổi múi giờ hoặc thời khóa biểu, mất giấc ngủ trưa, uống nhiều rượu bia...

Chứng đau đầu rối loạn vận mạch

Đau đầu vận mạch là chứng đau đầu do sự co thắt của các mạch máu vùng đầu và vùng sọ não. Hiện tượng thường gặp nhất là sự co thắt của thái dương. Tình trạng co thắt động mạch làm cho một số bộ phận của não có thể bị thiếu máu tạm thời. Chính vì vậy, người bệnh sẽ có cảm giác đau vì có sự xuất hiện của một số chất hóa học trung gian - chỉ tồn tại trong điều kiện thiếu ôxy.

Người bệnh có cảm giác đau đầu đột ngột, đau ngang thái dương, tim đập nhanh hơn, kèm theo mất ngủ, người mệt mỏi... rất có thể đã bị chứng đau đầu vận mạch. Đau đầu vận mạch thường kèm theo các triệu chứng như: hoa mắt, nhức mắt, giảm thị lực, rối loạn giấc ngủ.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh đau đầu rối loạn vận mạch: Thời tiết thay đổi thất thường đã tác động vào sự quá nhạy cảm của mạch máu, ngoài ra yếu tố môi trường âm thanh quá ồn ào, các loại thực phẩm nhiễm hóa chất gây xơ vữa mạch, yếu tố di truyền từ gia đình chiếm tỉ lệ cao, do thói quen sử dụng nhiều rượu bia, thuốc lá khiến hệ thống mạch máu não hình thành các mảng bám gây hẹp, làm xuất hiện nhiều nếp gấp biến dạng, máu lưu thông chậm hình thành các cục huyết khối lắng cặn gây tắc nghẽn mạch máu não. Yếu tố công việc, stress, căng thẳng thường xuyên cũng làm sự tuần hoàn máu cơ thể kém, do phải tập trung cao độ lượng ôxy theo máu không cung cấp đủ cho não gây đau đầu.

Biến chứng thường gặp của bệnh đau đầu rối loạn vận mạch: Chứng đau đầu này hay biến chứng thêm sang viêm xoang, ù tai, viêm mũi, họng, táo bón, bệnh về dạ dày, bệnh trĩ... Cơn đau có thể tái phát theo chu kỳ hàng năm, hàng tháng, có khi cơn đau tái diễn hàng tuần kéo dài 2 - 3 ngày liên tục, những trường hợp này bệnh đã vào thời kỳ mạn tính.

Ðau đầu vì viêm xoang

Thường thấy đau nhức ở vùng mặt, ở trán, dưới trán, quãng dưới trán tới hai bên má, sống mũi. Sự viêm nhiễm và nước mũi gây khó chịu cho người bệnh ấn tay vào vùng viêm cũng làm đau thêm. Nguyên nhân có thể do cảm lạnh, dị ứng với một số phấn hoa, một số vấn đề ảnh hưởng tới đường hô hấp như không khí bị ô nhiễm.

Người bệnh đau đầu cần thiết gặp bác sĩ khi nào?

Trong những tình huống sau, người bệnh đau đầu nên gặp bác sĩ để được điều trị kịp thời: Nhức đầu dữ dội, uống thuốc giảm đau thông thường vẫn không thuyên giảm và không thể chữa trị tại nhà. Chứng nhức đầu liên tục xảy ra hơn 3 lần mỗi tuần mà không biết rõ nguyên nhân. Chứng nhức đầu xảy ra thường xuyên và nặng hơn. Chứng nhức đầu làm mất ngủ hoặc nặng hơn vào buổi sáng.

Để phòng tránh đau đầu, mọi người cần giảm trạng thái căng thẳng tinh thần. Thư giãn trước và sau khi làm điều gì đó gây ra nhức đầu. Thường xuyên thay đổi tư thế khi làm việc ở văn phòng và mỗi giờ thư giãn 30 giây. Chú ý thư giãn cằm, cổ, vai và các cơ lưng trên. Tập thể dục hằng ngày để giúp giảm căng thẳng. Ngủ đủ 7-8 giờ mỗi ngày. Hạn chế dùng thức uống có chất caffein. Việc dùng nhiều đồ uống có caffein thường làm tăng chứng nhức đầu. Cần giảm từ từ để tránh chứng nhức đầu do bỏ thức uống có chất caffein. Không uống rượu bia và không dùng chất kích thích, dễ gây những cơn đau đầu cấp. Không tự ý dùng thuốc chữa bệnh vì một số thuốc có tác dụng phụ gây đau đầu.

BS. Nguyên Châu

Read More

Bong da tay có phải do thiếu vi chất?

Hồng Phúc(hongphuc@gmail.com)

Bàn tay là nơi thường xuyên phải tiếp xúc với nhiều yếu tố xung quanh, đặc biệt những người lao động chân tay hay người nội trợ thì bong tróc da tay thường do yếu tố dị ứng với chất tiếp xúc. Tuy nhiên, bong da có thể là bệnh toàn thân như: rối loạn thần kinh thực vật, đổ mồ hôi tay nhiều, dinh dưỡng kém, ăn uống thiếu các vitamin như: vitamin A, vitamin nhóm B, PP.

Nhưng đại đa số trường hợp, các bong tróc da tay thường không tìm được nguyên nhân. Do có nhiều nguyên nhân nên việc đầu tiên bạn cần làm là xác định nguyên nhân gây bong da để phòng tránh. Cụ thể, nếu bản thân có cơ địa dị ứng cần thận trọng khi ăn những thức ăn lạ, thức ăn có chất tanh, hải sản, hạn chế uống bia rượu và tuyệt đối kiêng tiếp xúc với hóa chất tẩy rửa (dùng găng tay khi phải dọn dẹp nhà cửa hay rửa bát đĩa...); cần giữ cho da luôn sạch, có thể sử dụng các sản phẩm dưỡng da giúp giữ ẩm cho da.

Bổ sung các vitamin nhóm B, vitamin A, tốt nhất là từ nguồn thực phẩm tươi sạch hằng ngày, uống nhiều nước cũng là những biện pháp hỗ trợ cho làn da. Nếu da bong nhiều, kéo dài, kèm theo ngứa nhiều, chảy nước, nhiễm khuẩn... cần đến khám tại các cơ sở chuyên khoa da liễu để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

BS. Vũ Lan Anh

Read More

Viêm cầu thận cấp có điều trị khỏi hẳn?

Triệu Ngọc Phương (trieuphuong@gmail.com)

Viêm cầu thận cấp tính là tình trạng viêm lan tỏa không nung mủ tất cả các đơn vị thận của hai thận. Bệnh có tỷ lệ mắc phải cao sau vài ngày xuất hiện tình trạng viêm họng, viêm tai hoặc viêm da mủ do nhiễm liên cầu khuẩn beta tan máu nhóm A.

Ngoài ra, có thể mắc phải sau viêm phổi do phế cầu khuẩn, viêm màng trong tim, nhiễm khuẩn huyết, quai bị, thủy đậu, Lupus ban đỏ, nhiễm nấm, ký sinh trùng nhưng ít gặp hơn. Điều nguy hiểm là bệnh viêm cầu thận cấp thường diễn tiến một cách thầm lặng, kín đáo, không có triệu chứng lâm sàng, nên người bệnh không biết mình bị bệnh. Chỉ đến khi tình cờ đi khám bệnh khác, hoặc qua kiểm tra máu, nước tiểu tại cơ sở y tế thấy có hồng cầu niệu vi thể và protein niệu mới phát hiện bệnh. Trong nhiều trường hợp bệnh cũng có thể phát triển hết sức rầm rộ. Giai đoạn đầu của viêm cầu thận cấp người bệnh có thể thấy đau vùng thắt lưng hai bên, rối loạn tiêu hóa, chán ăn, đau bụng, buồn nôn. Khi bệnh bước sang giai đoạn toàn phát thì xuất hiện phù, lúc đầu phù nhẹ ở mặt, sau đó phù toàn thân, phù trắng, mềm ấn lõm.

Điều đáng lưu ý là phù trong viêm cầu thận cấp phụ thuộc chế độ ăn uống, ăn mặn thì phù tăng, ăn nhạt thì phù giảm. Nói cách khác, chế độ ăn nhạt là một trong những yêu cầu khắt khe trong điều trị bệnh lý này để giảm thiểu việc giữ nước, phù và tăng huyết áp. Vì vậy không ăn muối và cả mì chính. Bệnh này nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng sẽ khỏi hoàn toàn.

BS. Nguyễn Văn Thịnh

Read More

Thiếu máu não có nguy hiểm?

Thiểu năng tuần hoàn não có thể diễn tiến lâu ngày và gây biến chứng nặng nề khiến bệnh nhân đột quỵ, nhồi máu não hệ sống nền rất nguy hiểm đến tính mạng do suy hô hấp.

Tập luyện thể lực thường xuyên và chế độ ăn nhiều rau quả sẽ giảm nguy cơ của chứng thiểu năng tuần hoàn não.

Não được nuôi dưỡng bởi hai hệ động mạch chính: hệ động mạch cảnh ở phía trước chi phối toàn bộ phần lớn bán cầu đại não và hệ động mạch đốt sống thân nền ở phía sau. Giữa chúng còn có một hệ thống kết nối, liên kết với nhau trên bề mặt vỏ não và nền sọ để bù trừ khi một nhánh nào đó bị tắc hay đột ngột có vấn đề không bảo đảm đủ máu nuôi não. Bình thường não tiếp nhận chừng 15% cung lượng tim (50ml máu/100gr não/phút) và sử dụng 25% tổng lượng ôxy cung cấp cho cơ thể. Vì vậy có rất nhiều nguyên nhân gây thiếu máu não.

Hay gặp nhất là do xơ mỡ động mạch làm hẹp lòng ống để chứa máu và vận chuyển (nguyên nhân chính chiếm 60 - 80%). Vữa xơ động mạch khu trú tại nơi xuất phát của động mạch não sau hoặc chỗ phân đôi của các động mạch, đoạn cuối động mạch đốt sống. Khi gặp các yếu tố kết hợp khác như huyết áp động mạch thấp sẽ có những biểu hiện của triệu chứng thiểu năng tuần hoàn não. Một nguyên nhân gây thiểu năng tuần hoàn động mạch đốt sống thân nền đó là tình trạng thoái hóa cột sống cổ, tùy mức độ thoái hóa khớp, mấu gai bên đốt sống gây chèn ép động mạch đốt sống. Đặc biệt, một số động tác như quay đầu cổ đột ngột hoặc gập cổ quá mức có thể chèn ép gây cản trở đường đi của động mạch đốt sống đối bên ở đoạn cổ (C1); Các dị dạng bẩm sinh hay u, sùi, bóc tách thành mạch làm hẹp lòng mạch; Các cục máu đông gây cản trở dòng tuần hoàn máu… cũng có thể gây ra thiếu máu não.

Tắc mạch não - Một nguyên nhân gây nhồi máu não.

Dấu hiệu nhận biết

Các triệu chứng của bệnh lúc đầu thường xuất hiện thoáng qua, sau tiến triển, hay tái phát. Các tổn thương có thể lan tỏa rải rác hoặc có khi khu trú. Bệnh nhân thường có những biểu hiện: Nhức đầu là triệu chứng hay gặp nhất. Nhức lan tỏa khắp đầu, có cảm giác căng nặng trong đầu, nhất là mỗi khi phải suy nghĩ nhiều; Đau sau gáy, vùng chẩm, đôi khi đau âm ỉ hoặc từng cơn lan lên nửa bên đầu; Chóng mặt và rối loạn thăng bằng, cảm giác lảo đảo thoáng qua hoặc xoay tròn kiểu rối loạn tiền đình. Các cảm giác trên có thể thoáng qua hoặc tăng lên khi thay đổi tư thế kéo dài nhiều giờ đến vài ngày, có thể tự hết hoặc dùng thuốc chữa triệu chứng đỡ; Rối loạn vận nhãn, nhìn đôi, nhìn sang hai bên mờ hoặc có ám điểm kéo dài trong vài giây vài phút. Các triệu chứng này xảy ra đột ngột khi từ nằm chuyển sang ngồi hoặc đứng. Có thể gặp ảo thị; Các rối loạn vận động, cảm giác hai chân như bị lấy đi đột ngột, không chóng mặt, không rối loạn ý thức, xảy ra khi ngửa đầu hoặc quay đầu đột ngột, gây thiếu máu thoảng qua ở cột tháp vùng hành não. Trong người luôn cảm thấy bồn chồn, không hoàn toàn làm chủ được mình dần dần trở thành người trái tính, trái nết. Ngoài ra, còn hay mủi lòng, dễ tủi thân và đặc biệt là rất đãng trí...

Khi có các triệu chứng trên, người bệnh nên đến bệnh viện khám sớm để được làm các xét nghiệm cần thiết giúp chẩn đoán căn nguyên để điều trị có hiệu quả, tránh để xảy ra các biến chứng nguy hiểm như nhũn não, đột quỵ...

Cần có các xét ngiệm kiểm tra định lượng các thành phần mỡ trong máu như cholesterol, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol, triglycerid… Chụp Xquang thường quy cột sống cổ các tư thế thẳng nghiêng, chếch 3/4 hai bên đánh giá tình trạng thoái hóa cột sống gây hẹp các lỗ liên kết nơi mạch máu thần kinh đốt sống đi qua… Cần thiết phải siêu âm Doppler mạch máu khi phát hiện tiếng thổi tâm thu trên đường đi của động mạch đốt sống hoặc hõm dưới đòn, phát hiện hẹp động mạch dưới đòn... làm xuất hiện tình trạng thiếu máu não cấp tính.

Lời khuyên của bác sĩ

Bản chất các tổn thương ở não trong thiểu năng tuần hoàn là do thiếu ôxy và glucose làm tế bào thần kinh bị đói năng lượng - gây rối loạn vận chuyển các ion làm tổn thương tế bào thần kinh. Việc điều trị chủ yếu làm sao cho mạch máu không còn bị hẹp và không gây ra các cục đông vón trong lòng mạch làm cản trở dòng chảy của máu như dùng thuốc: aspirin, ticlcodipin, dipiridamol, các thuốc chống đông máu...

Tìm ra các nguyên nhân gây nên thiểu năng tuần hoàn não để điều trị được tận gốc. Nếu phát hiện thấy các dị dạng mạch máu não thì nên phẫu thuật hay tìm các biện pháp giải quyết triệt để khác trước khi để chúng gây ra tai biến. Sử dụng các chất bổ giúp phục hồi hoạt động của các tế bào thần kinh (cerebrolysin, gliatilin, vitamin nhóm B...) là điều nên làm để giảm bớt tỷ lệ các di chứng sau đó. Nếu huyết áp thường xuyên nên dùng các thuốc nâng huyết áp hoặc uống trà gừng, trà sâm hằng ngày vào buổi sáng.

Hiện nay có nhiều loại thuốc chữa triệu chứng chóng mặt, tùy cơ chế bệnh sinh, có thể với bệnh nhân này hiệu quả với thuốc này nhưng lại ít hiệu quả với bệnh nhân khác. Một số thuốc nguồn gốc Đông y cũng được sử dụng có hiệu quả. Tuy nhiên để điều trị bệnh an toàn bệnh nhân cần phải được khám bệnh kê đơn tại các cơ sở y tế chuyên khoa.Ngoài ra, tập luyện thể lực thường xuyên, yoga, dưỡng sinh cũng giúp tăng cường khả năng điều hòa và góp phần giảm bớt sự hẹp lòng mạch và vì thế giảm được nguy cơ của chứng thiểu năng tuần hoàn não.

BS. Nguyễn Anh Tuấn

Read More